ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
232
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
و آنها نيز مانند بقيه سهم خود را دريافت مىكنند . اين گداها از سر فرنگيها نيز دست بردار نيستند و بدين صورت مجيز آنها را مىگويند كه ظاهرا فرنگيها از ايرانيها رحيمتر هستند ، در صورتى كه عكس اين مطلب صادق است . روزه در ماه رمضان كارى بسيار مشكل است ؛ روزه رشتهء كسب و كار و آمد و شد را به كلى قطع مىكند و باعث مىشود روال زندگى كاملا ديگرگون شود . شبها بيدار مىمانند و مىخورند و روز را تا طلوع ستارگان مىخوابند . اهل تسنن درست پس از غروب آفتاب افطار مىكنند و بدين سبب از طرف شيعيان مورد اتهام قرار مىگيرند كه روزه خود را نگه نمىدارند در صورتى كه بهطور متوسط آنان در رعايت مناسك سختگيرتر از اهل تشيع هستند ؛ زيرا صرفنظر از تعداد زياد فرقهها ، بسيارى از متصوفه نيز به هيچ وجه زير بار امساك مقرر نمىروند . هرگاه ناچار باشند براى حفظ ظاهر با ديگران در افطار شريك مىشوند ولى باز در نهان در حين روز نيز دلى از عزا درمىآورند . هرگاه دو تن از اين گنهكاران كه يكديگر را خوب مىشناسند با يكديگر روبرو شوند يكى خيلى جدى به مخاطب مىگويد كه سخت لاغر شدهاى ، و طرفين يكديگر را دلدارى مىدهند كه زيادش رفته و كمش مانده است ؛ هنگام غروب باز چنان مىكنند كه از گرسنگى نا ندارند و با ولع تمام به غذا خيره مىشوند . شبها قرآن مىخوانند ؛ قبل از پديدار شدن شفق در شهرها توپى شليك مىشود به نشانى آنكه از آن لحظه به بعد بايد از خوردن و نوشيدن پرهيز كرد ؛ از آن پس نماز صبح را مىگزارند و مىخوابند . بعد از ظهرها مساجد پر از مؤمنين مىشود ؛ ديگران تا غروب آفتاب در ميدان بزرگ كه به بازار و نمايشگاه اجناس فرنگى تبديل شده است درنگ مىكنند . ماه رمضان در ممالكى كه آب و هواى سرزمينهاى عربى بر آنها حكمفرما نيست داراى نتايجى كاملا نامعقول است . در شهرى كه غالب سكنهء آن از حاصل دسترنج خود زندگى مىكنند و در نتيجه كارها و پيشهها بايد مسير عادى خود را طى كند ، رمضان باعث اتلاف فراوان وقت و نيروى كار مىشود ؛ سلامت و زندگى خانواده را ضايع مىسازد ، زيرا صرفهجوئى در مخارج فقط جنبهء ظاهرى دارد و بر خلاف آنچه در بادى امر به نظر مىآيد ميزان مصرف و هزينهء زندگى بيشتر از مواقع عادى است و بسيارى از خانوادهها براى تأمين مخارج غذا و سوخت و روشنائى زير بار قرض مىروند . مردمى كه عهدهدار كارهاى سنگين و سخت هستند ، برحسب قوانين شرع از گرفتن روزه معافند ؛ اما درست همينها به اين معافيت به ديدهء تحقير مىنگرند و روزه را مىگيرند ، درحالىكه تنبلها و بيكارها شخصا خود را معاف مىكنند يا به بهانهء اجتناب از بيمارى كه در كمين آنهاست كلاه شرعى درست مىكنند تا تن به زير بار اين امساك ندهند . سواى جمعههاى هر هفته ، اعياد بزرگ اينها هستند : عيد نوروز ،